تاریخ انتشار: ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶
بازار حمل‌ونقل بین‌المللی در ماه‌های اخیر با تغییرات قابل توجهی روبه‌رو شده است. افزایش ریسک‌های عملیاتی در خاورمیانه، محدودیت در برخی مسیرهای دریایی، افزایش هزینه سوخت کشتی‌ها و تغییر مسیر بخشی از ناوگان کانتینری باعث شده هزینه حمل دریایی، حمل کانتینری و لجستیک بین‌المللی در بسیاری از مسیرهای تجاری افزایش پیدا کند.
این شرایط تنها به یک مسیر یا یک کشور محدود نیست. تغییر در مسیرهای دریایی مهم مانند تنگه هرمز، دریای سرخ و باب‌المندب می‌تواند زنجیره تأمین کالا را در مسیرهای آسیا، خاورمیانه، اروپا و حتی آمریکا تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش قابل توجه نرخ حمل کانتینر
بر اساس آخرین داده‌های منتشرشده توسط Xeneta، در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ نرخ لحظه‌ای حمل کانتینر ۴۰ فوت از شرق دور آسیا به سواحل شرقی آمریکا به حدود ۱۰,۹۵۵ دلار رسیده است.
در مسیر چین به جده نیز نرخ حدود ۱۰,۸۷۰ دلار برای کانتینر ۴۰ فوت گزارش شده و مسیر چین به خورفکان با نرخ حدود ۱۰,۶۲۶ دلار یکی از مسیرهای مهم و پرهزینه منطقه بوده است.
نکته مهم برای صاحبان کالا این است که افزایش هزینه فقط به نرخ پایه حمل محدود نمی‌شود. هزینه سوخت، بیمه، تغییر مسیر، ترانشیپمنت، انبارداری، حمل زمینی و هزینه‌های اضطراری نیز می‌تواند قیمت نهایی حمل را افزایش دهد.
طبق داده‌های Xeneta، نرخ چین به خورفکان در مقایسه با پایان فوریه ۲۰۲۶ حدود ۴۷۹ درصد افزایش داشته است. نرخ چین به جده نیز در همین مقایسه حدود ۲۵۶ درصد رشد کرده است.
چرا مسیرهای جایگزین اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند؟
در شرایط فعلی، انتخاب مسیر مناسب فقط بر اساس ارزان‌ترین نرخ حمل انجام نمی‌شود. زمان ترانزیت، امنیت مسیر، ظرفیت کشتی، امکان ترانشیپمنت، وضعیت بندر مقصد و هزینه‌های جانبی نیز باید همزمان بررسی شود.
به همین دلیل بنادر و مسیرهای جایگزین در منطقه خلیج فارس اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند. برای مثال، برخی محموله‌هایی که مقصد نهایی آنها خورفکان بوده، طبق اطلاعیه عملیاتی Maersk در شرایط فعلی از مسیر فجیره و سپس حمل زمینی تحت رویه ترانزیتی به جبل‌علی هدایت می‌شوند.
این نوع تغییرات نشان می‌دهد که در بازار فعلی انعطاف‌پذیری در حمل‌ونقل بین‌المللی اهمیت زیادی دارد.
تأثیر افزایش قیمت سوخت بر حمل دریایی
یکی دیگر از عوامل مهم، افزایش قیمت سوخت کشتی‌هاست. افزایش هزینه سوخت دریایی مستقیماً روی هزینه عملیاتی خطوط کشتیرانی اثر می‌گذارد و در نهایت می‌تواند از طریق Fuel Surcharge، Emergency Freight و سایر هزینه‌های اضافی به صاحب کالا منتقل شود.
در همین شرایط، شرکت‌های کشتیرانی برای برخی محموله‌های مرتبط با بنادر منطقه هزینه‌های اضطراری جدیدی اعمال کرده‌اند. Maersk در آخرین اطلاعیه عملیاتی خود برای برخی مسیرهای منطقه، نرخ اضطراری ۱,۸۰۰ دلار برای کانتینر ۲۰ فوت و ۳,۰۰۰ دلار برای کانتینر ۴۰ فوت اعلام کرده و برای برخی کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند نیز هزینه اضافی ۱,۰۰۰ دلار به ازای هر کانتینر در نظر گرفته است.
این شرایط برای واردکنندگان و صادرکنندگان چه معنایی دارد؟
در چنین بازاری، دریافت یک قیمت حمل بدون بررسی شرایط مسیر می‌تواند باعث اختلاف قابل توجه بین قیمت اولیه و هزینه نهایی شود.
صاحبان کالا بهتر است قبل از رزرو کانتینر موارد زیر را بررسی کنند:
- نرخ حمل دریایی و نرخ نهایی کانتینر
- نوع کانتینر مورد نیاز
- بندر مبدأ و بندر مقصد
- امکان استفاده از بندر جایگزین
- زمان تقریبی ترانزیت
- هزینه‌های ترانشیپمنت
- هزینه حمل زمینی احتمالی
- هزینه‌های بندری و انبارداری
- شرایط بیمه و ریسک مسیر
- اعتبار زمانی نرخ اعلام‌شده
در شرایطی که بازار به سرعت تغییر می‌کند، استعلام نرخ حمل کانتینری در زمان نزدیک به رزرو اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آینده بازار حمل‌ونقل کانتینری
بازار جهانی حمل کانتینری در حال حاضر با دو روند همزمان مواجه است. از یک طرف بخشی از ظرفیت کشتیرانی در حال بازگشت به مسیرهای دریای سرخ است و از طرف دیگر ریسک‌های امنیتی در منطقه همچنان باعث احتیاط شرکت‌های کشتیرانی شده است.
Xeneta گزارش کرده که ظرفیت عبوری از باب‌المندب در اوت ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل دو برابر شده، اما هنوز تنها حدود ۲۳ درصد سطح اوت ۲۰۲۳ بوده است. این موضوع نشان می‌دهد بازگشت ظرفیت به مسیرهای سنتی هنوز کامل نشده و شرکت‌های کشتیرانی همچنان با احتیاط شبکه خود را مدیریت می‌کنند.
بنابراین در شرایط فعلی، برنامه‌ریزی حمل، انتخاب مسیر جایگزین و استعلام به‌موقع نرخ می‌تواند نقش مهمی در کنترل هزینه و زمان تحویل کالا داشته باشد.
جمع‌بندی
تحولات اخیر نشان می‌دهد بازار حمل دریایی، حمل کانتینری و لجستیک بین‌المللی در سال ۲۰۲۶ بیش از گذشته تحت تأثیر شرایط منطقه‌ای قرار گرفته است. افزایش هزینه سوخت، تغییر مسیر کشتی‌ها، محدودیت ظرفیت و هزینه‌های اضطراری باعث شده انتخاب مسیر مناسب به یکی از مهم‌ترین عوامل مدیریت زنجیره تأمین تبدیل شود.
برای واردکنندگان و صادرکنندگان، همکاری با یک شرکت فورواردر و حمل‌ونقل بین‌المللی که بتواند چند مسیر و بندر را همزمان بررسی کند، می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره هزینه، زمان و ریسک حمل اهمیت زیادی داشته باشد.